• Politiek

GaSamen

Politiek

Politiek

Zweden is een constitutionele monarchie met een parlementaire regeringsvorm. De koning, Carl XVI Gustaf, vervult tegenwoordig slechts nog ceremoniële functies als staatshoofd. Het parlement bestaat uit één kamer, waarvan de leden rechtstreeks worden gekozen door evenredige vertegenwoordiging voor een periode van 4 jaar.

Zweden kent algemeen stemrecht vanaf 18 jaar. Tijdens de verkiezingen van 1998 bedroeg de kiezersopkomst 81,4%. De Sociaal-Democratische Partij is alleen of in coalitievorm aan de macht geweest gedurende de perioden 1932–1976 en 1982–1991 en vanaf 1994. De niet-socialistische partijen zaten in 1976–1982 en 1991–1994 in de regering.

Sinds de verkiezingen van 1998 vormt de Sociaal-Democratische Partij een minderheidsregering met 131 van de 349 zetels in het parlement. De tien ministeries houden zich voornamelijk bezig met het voorbereiden van nieuwe wets-voorstellen.

Het uitvoeren en toezien op de naleving van de wetten berust bij zo’n honderd relatief onafhankelijke centrale uitvoerende instanties en de 21 provinciebesturen. Elke provincie heeft een door de bevolking gekozen raad die het recht bezit om inkomstenbelasting te heffen en hoofdzakelijk verantwoordelijk is voor de gezondheidszorg binnen zijn gebied.

Zweden heeft 289 gemeenten, verspreid over het gehele land (inclusief de plattelandsgebieden), die elk een door het volk gekozen raad hebben. Deze heft inkomstenbelasting en is verantwoordelijk voor openbare diensten als scholen, kinder- en ouderenzorg, openbare voorzieningen, huisvesting, en activiteiten op cultureel gebied en op het gebied van vrijetijdsbesteding.

Immigranten die drie jaar lang in Zweden wonen, hebben stemrecht en kunnen zich verkiesbaar stellen bij lokale verkiezingen. Parlementaire ombudsmannen onderzoeken gevallen die betrekking hebben op verdenking van misbruik van bevoegdheden door ambtenaren.

Andere ombudsmannen beschermen het publiek door een waakzaam oog te houden op consumentenrechten, discriminatie op grond van ras of sekse, de ethiek die de pers erop nahoudt, de rechten van kinderen en jongeren, en de rechten van mensen met een handicap. Publiek en media kunnen op elk willekeurig moment inzage verlangen in de meeste regeringsdocumenten.

Buitenlandse politiek en defensie

Zweden is sinds 1995 lid van de Europese Unie en werkt mee aan de totstandkoming van een Europa dat zich kenmerkt door democratie, solidariteit en openheid. Het voorzitterschap van de EU in 2001 was een nieuwe mijl paal in de betrokkenheid van Zweden bij Europa.

In militair opzicht is Zweden een niet-geallieerd land. Vanuit deze positie neemt het actief deel aan de inspanningen voor de totstandkoming van een nieuwe Euro-Atlantische veiligheidsstructuur voor geheel Europa, inclusief Rusland. Hiervan is het doel het treffen van betere voorzieningen voor het omgaan met de aanhoudende lokale en regionale conflicten in Europa. Centraal bij deze inspanningen zijn Zwedens betrokkenheid bij het Partnerschap voor Vrede en de Euro-Atlantische Partnerschapsraad. Zweden heeft troepen geleverd voor UNPRO-FOR en IFOR/SFOR in het voormalige Joegoslavië.

De participatie van Zweden in de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa, de Raad van Europa, alsmede de Westeuropese Unie, zijn andere elementen in haar inspanning om een grotere veiligheid in Europa te bereiken. De ingrijpende veranderingen in Europa gedurende de negentiger jaren hebben Zweden aangezet haar totale defensie aan te passen aan de opkomende nieuwe bedreigingen en risico’s. De capaciteit van het defensieapparaat om deel te nemen aan internationale humanitaire en vrede bevorderende activiteiten is verbeterd.

De lange traditie van de Noord-Europese samenwerking is nu één van de belangrijkste elementen van Zwedens buitenlands beleid geworden. Dit heeft zich uitgebreid tot de steeds hechtere samenwerking met de Baltische Staten. De bedoeling hiervan is de regio te helpen een stabiel en economisch welvarend deel van Europa te worden.

Aanzienlijke ontwikkelingshulp wordt beschikbaar gesteld aan de Baltische staten, in het bijzonder om hen te helpen zich voor te bereiden op het lidmaatschap van de EU. Bilaterale samenwerkingsprogramma’s zijn ontwikkeld met Noordwest-Rusland, Polen en andere in Midden-en Oost-Europa gelegen landen.

Regionale samenwerking van een multilateraal karakter vindt plaats onder de hoge bescherming van de Raad van Oostzeelanden en de Barents’ Euro-Arctic Council (het Europese Samenwerkingsverband voor de Barentsregio). Zweden is een actieve deelnemer aan globale samenwerking. 

Sterke steun voor de Verenigde Naties is een hoeksteen van het buitenlandse beleid. Zweden was lid van de VN Veiligheidsraad in de periode 1997–1998. Andere basiselementen zijn: bevordering van mensenrechten, democratie en rechtszekerheid, internationale ontwapening en bescherming van het milieu.

Zweden is verder lid van talrijke andere internationale organisaties, zoals de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) en de Wereldbank. In 1998 betaalde Zweden 0,7% van haar BNI (Bruto Nationaal Inkomen) aan internationale ontwikkelingshulp.